فريد الدين العطار النيسابوري

مقدمه 67

ديوان عطار ( فارسى )

در پايان هر قسمت ( بجز قصايد و غزليات و مختارنامه ) كاتب تاريخ كتابت را ذكر كرده است . قديم‌ترين قسمت در كلّيات كتاب جوهر الذّات است كه در سال 847 كتابت شده است و صفحه‌اى را كه بمناسبت نزديكى به قصايد و غزليات عكس‌بردارى كرده و در اينجا آورده‌ايم صفحهء آخر خسرونامه است كه تاريخ كتابت آن 848 مىباشد . قسمت قصايد و غزليّات مشتمل بر 168 غزل 1609 بيت و 17 قصيده 883 بيت و هفت ترجيع 64 بيت كه مجموعا 2556 بيت مىشود . اين نسخه از جهت قصايد و ترجيعات قابل اهميّت است و مورد استفاده قرار گرفته است ، ولى از جهت غزليّات علاوه بر آنكه تعداد آن در اين نسخه كم است تمام ابيات غزل را ذكر نكرده‌اند و در حقيقت منتخبى از غزليات مىباشد . تعداد قصايد و مجموع ابيات آنها در اين نسخه نزديك است به آنچه در دو نسخهء معتبر سل و مه يافت مىشود و همچنين تعداد ترجيعات مساوى مىباشد با آنچه از ترجيعات در دو نسخهء نامبرده آمده است . در آغاز صفحهء اول كتاب قصايد و غزليّات قصيده « سبحان خالقى كه صفاتش ز كبريا » آمده است و پس از آن يك رباعى زير : نه عقل به سرحد جلال تو رسد * نه جان به سراچهء وصال تو رسد گر جملهء ذرّات جهان ديده شود * ممكن نبود كه در كمال تو رسد سپس ترجيعات پشت سر هم درج شده است و بعد از آن غزل « هر گدايى مرد سلطان كى شود » و پس از آن قصيدهء « آنچه در قعر جان همىيابم » آمده است و از آن ببعد قصايد پشت سر هم قرار دارد و صفحهء آخر كتاب قصايد و غزليّات با غزل زير خاتمه مىپذيرد : ترسا بچهء لولى همچون بت روحانى * سرمست برون آمد از دير به نادانى